Odróżnić markę

Zaostrzenie oceny zdolności odróżniającej znaków towarowych, czyli na co uważać przy tworzeniu nowej marki czy logo - wyjaśnia dr Anna Sokołowska-Ławniczak, rzecznik patentowy w Kancelarii Traple Konarski Podrecki i Wspólnicy.

Podstawową funkcją znaku towarowego jest odróżnianie produktów lub usług jednego przedsiębiorcy od towarów lub usług innego przedsiębiorcy. Aby konkretny znak towarowy mógł pełnić tę funkcję, musi posiadać tzw. zdolność odróżniającą, czyli potencjał do bycia zapamiętanym przez przeciętnych odbiorców.

Polskie przepisy prawne dotyczące przesłanek udzielenia ochrony na znak towarowy zostały niedawno zharmonizowane z przepisami wspólnotowymi. Dzięki temu niezależnie od tego, czy znak miałby być chroniony wyłącznie na terenie Polski, czy na terenie całej Unii Europejskiej, będzie on podlegać analogicznym wymogom dotyczącym posiadania zdolności odróżniającej.

Urząd Harmonizacji Rynku Wewnętrznego w Alicante (rejestrujący znaki wspólnotowe na terenie całej Unii Europejskiej) zaostrzył w ostatnim roku sposób dokonywania oceny istnienia zdolności odróżniającej znaków, które zawierają tzw. elementy opisowe. Należy przypuszczać, że tendencja ta znajdzie również odzwierciedlenie w praktyce polskiego Urzędu Patentowego.

Jakie zatem znaki towarowe, po ostatnich zmianach, nie uzyskają ochrony?

Znaki nieodróżniające

To znaki, które ze swojej istoty nie wykazują charakteru odróżniającego względem towarów, dla jakich zostały zgłoszone. W praktyce za znaki nieodróżniające uznaje się najczęściej znaki graficzne lub przestrzenne będące kształtem określonego produktu i dla niego zgłoszone.

Przykładowo – kształt butelki wody mineralnej zgłoszony dla wód mineralnych zostanie zakwalifikowany jako znak nieodróżniający, ponieważ nie będzie posiadał żadnego elementu, który pozwoli w jakikolwiek sposób wyróżnić produkt przeciętnemu odbiorcy.

Wszyscy jednak kojarzymy słynną szklaną butelkę Coca-Coli, która stanowi zarejestrowany znak towarowy. Jest to najlepszy przykład na to, że sama postać produktu może być znakiem towarowym, ale musi, choć minimalnie, wyróżniać się wśród innych podobnych produktów.


Znaki opisowe


Jest to chyba najczęstsza grupa oznaczeń, którym odmawia się przyznania ochrony. Znaki opisowe to znaki, które przekazują odbiorcy informację, w sposób jasny i bezpośredni, o samym towarze i jego cechach (np. ilości, jakości, wadze, strukturze itd.). W konsekwencji takie znaki nie odróżniają prawidłowo towarów w obrocie. Przykładowo można wskazać następujące znaki słowne opisowe: „natural beauty”, „obiady zawsze domowe”, „złote piwo jasne”, „okna i drzwi na całe życie”.

Oznaczenie takie możemy poprawić, zgłaszając do ochrony znak słowno-graficzny, czyli znak zawierający słowo lub słowa oraz określoną warstwę graficzną. Wówczas, nawet jeśli taki znak zawierałby elementy słowne opisowe, mógłby niejako „nadrabiać” braki w zdolności odróżniającej charakterystyczną i fantazyjną grafiką, dzięki której taki znak jako całość cechowałby się charakterem odróżniającym. Musimy być jednak uważni, bo Urząd Harmonizacji Rynku Wewnętrznego zaostrzył również sposób dokonywania oceny istnienia charakteru odróżniającego dla takich znaków. Stwierdził m.in., że samo dodanie następujących elementów do znaku zawierającego elementy o charakterze opisowych:
1. typowa, standardowa czcionka;
2. jeden kolor;
3. znaki interpunkcyjne lub inne symbole powszechnie stosowane w handlu;
4. proste kształty geometryczne takie jak okręgi, kwadraty, prostokąty itd.,
w szczególności, gdy służą jako obramowanie lub obwódka itd.;

nie wystarczy dla uznania charakteru odróżniającego.

Niemniej jednak Urząd stoi na stanowisku, że połączenie ww. elementów rozpatrywanych jako całość mogłoby nadawać znakowi charakter odróżniający. Będzie tak w przypadku, gdy połączenie elementów wywiera ogólne wrażenie, które jest dostatecznie dalekie od opisowego charakteru elementu słownego.


Znaki używane w języku potocznym lub handlowym. 

Nie uzyskają również ochrony oznaczenia, które weszły do języka potocznego (np. są używane jako nazwa danej grupy produktów) oraz takie, które są używane w utrwalonych i uczciwych praktykach handlowych.

Jako przykład można wskazać następujące znaki: „wellness”, „premium”, „frappe”.

Nie są to znaki, które wprost przekażą odbiorcy informację o towarze lub usłudze, ale to, że są używane przez innych uczestników rynku, sprawia, że jeden przedsiębiorca nie powinien uzyskać monopolu na ich używanie.

Wtórna zdolność odróżniająca

Jeżeli niezarejestrowany znak był już używany w obrocie dla oznaczania towarów lub usług, można próbować wykazać jego wtórną zdolność odróżniającą, czyli zdolność nabytą w wyniku używania.

Co będzie istotne w wykazaniu, że taki znak, który mógłby być uznany za nieodróżniający, pełni prawidłowo funkcję znaku towarowego dla przeciętnych odbiorców? Urząd będzie brał pod uwagę m.in. następujące okoliczności:
1. długość używania znaku na rynku i intensywność tego używania;
2. udział w rynku produktów/usług sygnowanych tym znakiem (w tym również dane dotyczące poziomu sprzedaży);
3. nakłady na reklamę, promocję znaku i towarów nim opatrzonych;
4. dowody na to, że przeciętni odbiorcy są w stanie zidentyfikować towar ze względu na powiązanie ze znakiem (np. badania konsumenckie będą przydatnym dowodem na tę okoliczności).

Wyróżnij się 

W 2014 r. do polskiego Urzędu Patentowego wpłynęło ponad 13 000 zgłoszeń znaków towarowych, a do Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego ponad 117 000. Przy takiej liczbie zgłoszeń nowych znaków ocena, które znaki posiadają wystarczającą zdolność odróżniającą, aby prawidłowo pełnić funkcję znaku towarowego, staje się tym bardziej istotna. Można się spodziewać, że praktyka w tym zakresie będzie się coraz bardziej zaostrzać w przyszłości. Dlatego tak ważne dla każdego przedsiębiorcy czy marketera powinno być stworzenie oryginalnego znaku towarowego i uprzednie sprawdzenie z profesjonalistami, czy wcześniej nie został już zarejestrowany podobny znak. Tym sposobem można zaoszczędzić czas, uniknąć zbędnych wydatków i zacząć pracować nad promocją nowego produktu bez stresu, że Urząd odmówi ochrony naszej marce.

Komentarze

Prosimy o wypowiadanie się w komentarzach w sposób uprzejmy, z poszanowaniem innych uczestników dyskusji i ich odrębnych stanowisk. Komentując akceptujesz regulamin publikowania komentarzy.